Elektromagnetismoa bizitzan
•Naturan. Materialen egitura (solidoak, jariakinak, gasak). Biologiako sistemetan (proteinak, nerbio-sistema). Marruskadura indarra, tximistak, disolbagarritasuna, imanak, magnetismoa, argia ...
•Elektrogailuak: Argi-indarra, ikuzkailua, berogailu elektrikoa
•Teknologia aurreratuak: Konputagailuak, sakeleko telefonoak, Wii, Xbox, medikuntzako ekipamenduak (X izpietatik erresonantzia magnetiko nuklearrera)
Atomoaren egitura
•Barne gunea: NUKLEOA (R≈10-15 m). Protoiak + neutroiak. Partikula masadunak (atomoko %99,99a). Indar nuklear sendoa.
•Azala (R≈10-10 m). Masa “gabeko” elektroiak.
•Protoiek eta elektroiek oinarrizko propietate desberdin bat: KARGA elektrikoa.
•Atomoaren protoien kopurua (Z) zenbaki atomikoa da. Elektroien kopurua altuagoa/txikiagoa → Ioi negatiboa/positiboa.
Materialen eroankortasuna
•Eroaleak. Atomoetako kanpo elektroiak askeak dira mugitzeko. Ad. Kobrea, platinoa, burdina.
•Isolatzaileak. Elektroiak mugi-araztea oso zaila da. Ad. Beira, goma.
•Erdieroaleak. Elektroi askeen kopurua txikia da, baina batzuk badaude, baldintza batzuenpean eroaleak/isolatzaileak bihurtzen ditugu.
Karga elektrikoa
•Materiaren oinarrizko propietatea
• Mota bi + eta - (segida triboelektrikoak)
• Beira eta zeta igurtzi
• Plastikoa eta larrua igurtzi
•Kargen interakzioa:
•Zeinu berekoen artean: Aldarapena
•Zeinu desberdinekoen artean: Erakarpena
•Nazioarteko sistemako unitatea: C Coulomba
Kargen
arteko
interakzioa
Hagatxoak bolatxoa ukitu aurretik ere elkar erakatzen dute
Isolaturiko zutabeak
Metalezko bi esfera neutrok elkar ukitzen dute
Karga negatibodun hagatxoa esfera bati hurbiltzen zaio
Esfera metalikoak banatzen dira
Esfera metalikoek kargaturik jarraitzen dute hagatxoa kendutakoan
Kargaturiko bolatxoak
Kargaturiko bolatxoak
Torsio-zuntza
Luzera Δx
Uniformeki kargaturiko segmentu zuzena
Eremu elektrikoaren lerroak
Eremu-lerroak
y
Pantaila
Hidrogeno
Oxigeno
Dipoloa bakarrik biratuko da
<number>
<number>
E
Dipolo baten energia potentziala
Dipolo baten energia potentziala: froga
Biraketan:
Biderkadura mistoko propietateengatik:
Beraz:
Beraz:
Eroaleak
Eremu bektorial baten diberjentzia
Interpretazio fisikoa:
Toki batean eremu bektoriala iturria edo hobiaren bezalako portaera duen.
Diberjentzia
Koordenatu kartesiarrak erabiliz gero: